ผู้ถือหุ้นขอตรวจบัญชีและเอกสารบริษัทได้แค่ไหน?

คำตอบโดยสรุป: ตัวบทที่ตรวจพบให้ผู้ถือหุ้นบริษัทจำกัดมีสิทธิสามอย่างหลัก ได้แก่ ขอตรวจสมุดรายงานการประชุม รับสำเนางบดุลก่อนประชุมใหญ่ และเมื่อถือหุ้นรวมกันไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้า ขอให้ตั้งผู้ตรวจการงานของบริษัท

บทความนี้ขยายหัวข้อสิทธิตรวจสอบจาก หุ้นส่วนโกงบริษัท ทำอย่างไร?

สิทธิที่กฎหมายให้ไว้

สิทธิ	เงื่อนไข
ตรวจสมุดรายงานการประชุมและมติของที่ประชุมผู้ถือหุ้นและกรรมการ	ผู้ถือหุ้นคนใดก็ได้ ในเวลาทำการ
รับสำเนางบดุลที่ผ่านผู้สอบบัญชี	ส่งก่อนวันประชุมใหญ่ไม่น้อยกว่า 3 วัน
ขอให้ตั้งผู้ตรวจการงานของบริษัท	ถือหุ้นรวมกันไม่น้อยกว่า 1/5 อาจต้องวางประกันค่าใช้จ่าย
หุ้นส่วนตรวจและคัดสำเนาสมุดบัญชีของห้าง	ได้ทุกเมื่อ

ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า สิทธิตรวจรายงานการประชุม สิทธิรับสำเนางบดุล สิทธิรับสำเนาทะเบียนผู้ถือหุ้น และสิทธิเข้าประชุม เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้ถือหุ้นแต่ละคน

ทางเลือกที่มีจึงได้แก่

• ข้อบังคับบริษัทหรือสัญญาผู้ถือหุ้น: อาจให้สิทธิเพิ่มเติม
• ขอตั้งผู้ตรวจการงาน: ใช้มาตรา 1215
• เรียกประชุมวิสามัญ: เพื่อมีมติให้ตรวจสอบ — ดู [ถอดถอนกรรมการบริษัท]
• ขอพยานหลักฐานผ่านศาล: ใช้ในคดีที่ฟ้องแล้ว

บทบาทผู้สอบบัญชี

ศาลฎีกาเคยชี้ว่าผู้สอบบัญชีทำหน้าที่ตรวจงบการเงินอย่างเป็นอิสระ และต้องแยกจากฝ่ายบริหาร ถ้าผู้สอบบัญชีมีความสัมพันธ์กับกรรมการ ควรตั้งคำถามในที่ประชุมใหญ่

ข้อควรระวัง

ผู้ถือหุ้นที่เป็นกรรมการด้วยและมีส่วนทำให้งบดุลจัดทำไม่ได้ อาจไม่ใช่ผู้เสียหายในคดีอาญาเรื่องนั้น

สมุดบัญชีเอกสารของบริษัทมีข้อสันนิษฐานว่าถูกต้องระหว่างผู้ถือหุ้นกับบริษัท แต่หักล้างได้

ขั้นตอนเมื่อถูกปฏิเสธ

1. ทำหนังสือขอตรวจเอกสาร ระบุมาตราและรายการเอกสาร แล้วเก็บหลักฐานการส่ง
2. บันทึกการปฏิเสธหรือการเพิกเฉย
3. รวมผู้ถือหุ้นให้ถึง 1/5 เพื่อขอตั้งผู้ตรวจหรือเรียกประชุมวิสามัญ
4. ถ้าพบความผิดปกติ ดู [หลักฐานการทุจริตในบริษัท]

คำถามที่พบบ่อย

กรรมการไม่ส่งงบดุลมาให้ ทำอย่างไร? การส่งสำเนางบดุลเป็นหน้าที่ตามมาตรา 1197 การไม่ปฏิบัติอาจมีผลตามกฎหมายเฉพาะ

ปรึกษาทนายความเรื่องสิทธิผู้ถือหุ้นในการตรวจสอบบริษัท

เมื่อกรรมการไม่เปิดเผยข้อมูล การเลือกช่องทางที่ถูกตั้งแต่ต้นช่วยให้ได้หลักฐานโดยไม่ขัดแย้งเกินจำเป็น สำนักกฎหมายภัทร แอนด์ พาร์ทเนอร์ส ให้คำปรึกษาเรื่องสิทธิผู้ถือหุ้น ร่างหนังสือขอตรวจเอกสาร คำร้องขอตั้งผู้ตรวจ และวางแผนการประชุมผู้ถือหุ้น โดยไม่รับประกันผล

• โทรศัพท์: 099 249 5989
• LINE Official: @patt
• WhatsApp: +66 99 249 5989
• อีเมล: info@thailandlawyer.com