จดทะเบียนบริษัทสำหรับชาวต่างชาติในประเทศไทย: ถือหุ้น 100% ได้ไหม ต้องขออนุญาตอะไร และกฎใหม่ปี 2569

ชาวต่างชาติจดทะเบียนบริษัทในประเทศไทยได้ และในหลายกรณีถือหุ้นได้ 100% แต่สิ่งที่กฎหมายควบคุมจริงคือ “ประเภทธุรกิจ” ไม่ใช่เพียงสัดส่วนหุ้น หากบริษัทมีต่างชาติถือหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุน บริษัทนั้นเป็น “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 และจะประกอบธุรกิจที่อยู่ในบัญชีท้ายกฎหมายได้ก็ต่อเมื่อได้รับอนุญาตหรือมีสิทธิยกเว้น เช่น ได้รับการส่งเสริมจาก BOI

บทความนี้อธิบายกฎหมายที่ใช้จริง พร้อมเลขมาตรา ขั้นตอนจดทะเบียน มาตรการตรวจสอบนอมินีของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าที่เริ่มใช้ 1 สิงหาคม 2569 และความเสี่ยงที่นักลงทุนควรรู้ก่อนลงเงิน

สรุปสั้นสำหรับนักลงทุน

คำถามคำตอบโดยย่อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ชาวต่างชาติตั้งบริษัทจำกัดได้ไหมได้ ต้องมีผู้เริ่มก่อการอย่างน้อย 2 คนป.พ.พ. มาตรา 1097
บริษัทไทยเป็น “คนต่างด้าว” เมื่อใดเมื่อต่างชาติถือหุ้นหรือลงทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุนพ.ร.บ.ฯ มาตรา 4
ต้องขอใบอนุญาต (FBL) ทุกกรณีไหมไม่ ต้องขอเฉพาะธุรกิจในบัญชีสองหรือสามมาตรา 8
ได้ BOI แล้วต้องขอ FBL อีกไหมโดยหลักขอ “หนังสือรับรอง” แทน สำหรับกิจการที่ได้รับส่งเสริมมาตรา 12
ใช้คนไทยถือหุ้นแทนได้ไหมไม่ได้ มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี และ/หรือปรับ 100,000–1,000,000 บาทมาตรา 36, 37

ทำไมนักลงทุนต่างชาติยังเลือกประเทศไทย

ประเทศไทยมีกรอบกฎหมายที่เปิดช่องให้ต่างชาติลงทุนได้หลายทาง ทั้งการถือหุ้นข้างมากในธุรกิจที่ไม่อยู่ในบัญชีควบคุม การขอใบอนุญาต และการขอรับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ซึ่งอาจให้สิทธิทั้งด้านภาษีและไม่ใช่ภาษี เช่น การนำผู้ชำนาญการต่างชาติเข้ามาทำงาน (พ.ร.บ.ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 มาตรา 25) และการถือกรรมสิทธิ์ที่ดินตามที่คณะกรรมการอนุญาต (มาตรา 27)

ข้อได้เปรียบเหล่านี้จะเป็นประโยชน์จริงก็ต่อเมื่อโครงสร้างบริษัทถูกต้องตั้งแต่วันแรก เพราะโครงสร้างที่ผิดอาจทำให้ธุรกิจถูกสั่งเลิก และเงินลงทุนเรียกคืนไม่ได้

3 คำถามที่ต้องตอบก่อนจดทะเบียนบริษัท

1. บริษัทของคุณเป็น “คนต่างด้าว” ตามกฎหมายหรือไม่

พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวฯ มาตรา 4 กำหนดให้ “คนต่างด้าว” รวมถึงบุคคลธรรมดาที่ไม่มีสัญชาติไทย นิติบุคคลที่ไม่ได้จดทะเบียนในประเทศไทย และนิติบุคคลที่จดทะเบียนในไทยซึ่งมีหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งถือโดยคนต่างด้าว หรือมีคนต่างด้าวลงทุนมีมูลค่าตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุนทั้งหมด

ตัวเลข “ต่างชาติไม่เกิน 49%” จึงเป็นเส้นแบ่งของความเป็นคนต่างด้าว ไม่ใช่เพดานที่บังคับทุกธุรกิจ และศาลพิจารณาจากเงินลงทุนที่แท้จริง ไม่ใช่เพียงบัญชีผู้ถือหุ้น ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2252/2560 แม้ผู้ถือหุ้นต่างชาติมีชื่อถือหุ้นไม่ถึงกึ่งหนึ่ง แต่เงินทุนที่แท้จริงเป็นของต่างชาติเกินกึ่งหนึ่ง ศาลจึงถือว่าบริษัทประกอบธุรกิจค้าที่ดินซึ่งเป็นธุรกิจต้องห้ามตามบัญชีหนึ่ง

2. ธุรกิจของคุณอยู่ในบัญชีใด

มาตรา 8 แบ่งธุรกิจที่ควบคุมเป็น 3 บัญชี

บัญชีสถานะตัวอย่างจากบัญชีท้ายกฎหมาย
บัญชีหนึ่งห้ามคนต่างด้าวประกอบกิจการกิจการหนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ การทำนา การค้าที่ดิน
บัญชีสองต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีโดยอนุมัติคณะรัฐมนตรีการขนส่งภายในประเทศ การทำเหมือง การผลิตน้ำตาลจากอ้อย
บัญชีสามต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการบริการกฎหมาย บัญชี วิศวกรรม ค้าปลีกที่ทุนขั้นต่ำรวมต่ำกว่า 100 ล้านบาท ธุรกิจโรงแรม (ยกเว้นบริการจัดการโรงแรม) การขายอาหารและเครื่องดื่ม และธุรกิจบริการอื่น เว้นแต่กฎกระทรวงยกเว้น

สำหรับธุรกิจในบัญชีสอง คนต่างด้าวที่เป็นนิติบุคคลต้องมีคนไทยถือหุ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ตามมาตรา 15 เว้นแต่ได้รับการผ่อนผันตามเงื่อนไขของกฎหมาย

ข้อควรระวังคือ ชื่อธุรกิจไม่ใช่ตัวตัดสิน กิจการที่เรียกตัวเองว่า “บริษัทเทคโนโลยี” อาจมีรายได้จากการให้บริการ การให้คำปรึกษา หรือการขายปลีก ซึ่งต้องวิเคราะห์แยกทีละกิจกรรม

3. คุณมีช่องทางยกเว้นหรือไม่

กฎหมายเปิดช่องให้ต่างชาติประกอบธุรกิจในบัญชีได้หลายทาง

  • ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business License: FBL) ยื่นตามมาตรา 17 สำหรับธุรกิจบัญชีสองหรือสาม
  • หนังสือรับรองตามมาตรา 12 สำหรับกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน หรือได้รับอนุญาตตามกฎหมายการนิคมอุตสาหกรรม อธิบดีต้องออกหนังสือรับรองภายใน 30 วัน
  • สิทธิตามสนธิสัญญา ตามมาตรา 10 วรรคสอง ขึ้นอยู่กับสัญชาติของผู้ลงทุนและเงื่อนไขของสนธิสัญญานั้น
  • กฎหมายเฉพาะ ที่กำหนดเรื่องการถือหุ้นของคนต่างด้าวไว้ ให้ใช้กฎหมายนั้นตามมาตรา 13

นอกจากนี้ คนต่างด้าวต้องมีทุนขั้นต่ำไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท และไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทสำหรับธุรกิจที่ต้องได้รับอนุญาต (มาตรา 14)

ชาวต่างชาติถือหุ้น 100% ได้ในกรณีใด

โดยสรุป ชาวต่างชาติอาจถือหุ้นทั้งหมดได้เมื่อ (1) ธุรกิจไม่อยู่ในบัญชีหนึ่ง สอง หรือสาม (2) ได้รับ FBL สำหรับธุรกิจในบัญชีสาม หรือบัญชีสองโดยต้องดูเงื่อนไขมาตรา 15 (3) ได้รับการส่งเสริมจาก BOI และได้หนังสือรับรองตามมาตรา 12 หรือ (4) มีสิทธิตามสนธิสัญญาหรือกฎหมายเฉพาะ ทั้งนี้ยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายอื่น เช่น ใบอนุญาตเฉพาะอุตสาหกรรม

FBL กับ BOI ต่างกันอย่างไร

ประเด็นใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBL)การส่งเสริมการลงทุน (BOI)
ลักษณะการอนุญาตให้ประกอบธุรกิจที่กฎหมายควบคุมมาตรการส่งเสริมกิจการที่รัฐต้องการ
ผู้พิจารณาอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (บัญชีสาม) หรือรัฐมนตรีโดยอนุมัติ ครม. (บัญชีสอง)คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน
สิทธิประโยชน์ไม่มีสิทธิประโยชน์ทางภาษีอาจได้สิทธิทางภาษี และสิทธิที่ไม่ใช่ภาษี เช่น ผู้ชำนาญการต่างชาติ ที่ดิน
ผลต่อ พ.ร.บ.ฯประกอบธุรกิจได้ตามใบอนุญาตและเงื่อนไขได้หนังสือรับรองตามมาตรา 12 และยกเว้นการบังคับใช้ พ.ร.บ.ฯ เกือบทั้งหมด ตลอดระยะเวลาที่ได้รับส่งเสริม

สิทธิตาม BOI ครอบคลุมเฉพาะกิจกรรมที่ได้รับส่งเสริม หากบริษัทขยายไปทำกิจกรรมอื่นที่อยู่ในบัญชี อาจต้องขอ FBL เพิ่ม

รูปแบบการลงทุนที่นิยมสำหรับชาวต่างชาติ

รูปแบบสถานะทางกฎหมายเหมาะกับ
บริษัทจำกัดนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้น ผู้ถือหุ้นรับผิดไม่เกินค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบ (ป.พ.พ. มาตรา 1096)การทำธุรกิจระยะยาว รับรายได้ในไทย
สาขาบริษัทต่างประเทศไม่ใช่นิติบุคคลไทยแยก บริษัทแม่รับผิด เป็นคนต่างด้าวตามมาตรา 4(2)บริษัทต่างประเทศที่ต้องการดำเนินงานในนามบริษัทแม่
สำนักงานผู้แทน / สำนักงานภูมิภาคไม่ใช่นิติบุคคลไทยแยก ขอบเขตกิจกรรมจำกัดศึกษาตลาด ประสานงาน สนับสนุนกลุ่มบริษัท ไม่หารายได้ในไทย

ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัทจำกัดสำหรับชาวต่างชาติ

  1. วิเคราะห์โครงสร้างและธุรกิจ ตรวจสถานะคนต่างด้าว บัญชีธุรกิจ ช่องทาง FBL/BOI และใบอนุญาตเฉพาะอุตสาหกรรม
  2. จองชื่อบริษัท กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า โดยเตรียมชื่อสำรอง
  3. จัดทำหนังสือบริคณห์สนธิ โดยผู้เริ่มก่อการตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป (ป.พ.พ. มาตรา 1097 แก้ไขโดยฉบับที่ 23 มีผลตั้งแต่ 7 กุมภาพันธ์ 2566)
  4. เตรียมเอกสารผู้ถือหุ้นและกรรมการ เอกสารที่ออกในต่างประเทศอาจต้องรับรองและแปล รวมถึงเอกสารแสดงเงินลงทุนตามคำสั่งนายทะเบียนปี 2569 (ดูหัวข้อถัดไป)
  5. จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท เมื่อจดทะเบียนแล้ว เลขทะเบียนนิติบุคคลใช้เป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  6. จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ภายใน 30 วันนับแต่รายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี (ประมวลรัษฎากร มาตรา 85/1 และหลักเกณฑ์กรมสรรพากร) หรือจดทะเบียนก่อนเริ่มกิจการในกรณีที่กฎหมายกำหนด
  7. ขอ FBL หนังสือรับรอง BOI และใบอนุญาตเฉพาะ ก่อนเริ่มกิจกรรมที่ต้องได้รับอนุญาต แล้วจัดระบบบัญชี ผู้สอบบัญชี การประชุม และการยื่นงบการเงินประจำปี

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับความพร้อมของเอกสารและความซับซ้อนของโครงสร้าง จึงไม่ควรยึดกำหนดเวลาตายตัวก่อนวิเคราะห์ข้อเท็จจริง

กฎใหม่ปี 2569: กรมพัฒนาธุรกิจการค้าตรวจเงินลงทุนเพื่อสกัดนอมินี

ตามรายงานข่าวและบทวิเคราะห์ของสำนักงานกฎหมาย กรมพัฒนาธุรกิจการค้าออกคำสั่งสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางที่ 2/2569 มีผลตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2569 กรณีบริษัทมีต่างชาติถือหุ้นต่ำกว่าร้อยละ 50 หรือมีกรรมการผู้มีอำนาจลงนามเป็นชาวต่างชาติ ต้องยื่นหนังสือชี้แจงการลงทุนพร้อมรายการเดินบัญชีธนาคารย้อนหลัง 3 เดือนของผู้ลงทุนชาวไทย ทั้งตอนจัดตั้งและตอนแก้ไขกรรมการในภายหลัง

ผลในทางปฏิบัติคือ ผู้ถือหุ้นไทยต้องลงทุนจริงและพิสูจน์แหล่งเงินได้ การวางแผนโครงสร้างก่อนยื่นจดทะเบียนจึงสำคัญกว่าที่ผ่านมา

นอมินี: ความเสี่ยงทางอาญาและทางแพ่ง

มาตรา 36 ลงโทษคนไทยหรือนิติบุคคลไทยที่ถือหุ้นแทนคนต่างด้าวเพื่อให้คนต่างด้าวหลีกเลี่ยงกฎหมาย รวมทั้งคนต่างด้าวที่ยินยอม ด้วยโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลสั่งให้เลิกการถือหุ้นได้ และหากฝ่าฝืนคำสั่งศาลต้องปรับรายวัน 10,000–50,000 บาท ส่วนคนต่างด้าวที่ประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาตมีโทษเดียวกันตามมาตรา 37 และกรรมการที่รู้เห็นอาจรับผิดตามมาตรา 41

ความเสี่ยงทางแพ่งก็ร้ายแรงไม่แพ้กัน ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5457/2560 ศาลวินิจฉัยว่าสัญญาซื้อขายกิจการที่ให้คนไทยถือหุ้นแทนคนต่างด้าวแต่เพียงในนามเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 และเงินที่คนต่างด้าวจ่ายไปเป็นการชำระหนี้ที่ฝ่าฝืนกฎหมาย จึงเรียกคืนไม่ได้ตามมาตรา 411 กล่าวคือ นักลงทุนอาจทั้งเสียธุรกิจและเสียเงิน

บริษัทที่มีต่างชาติถือหุ้นซื้อที่ดินได้หรือไม่

ที่ดินใช้เกณฑ์แยกจาก พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 97 ถือว่าบริษัทที่คนต่างด้าวถือหุ้นเกินร้อยละ 49 ของทุน หรือมีผู้ถือหุ้นต่างด้าวเกินกึ่งหนึ่งของจำนวนผู้ถือหุ้น มีสิทธิในที่ดินเสมือนคนต่างด้าว ช่องทางที่ชัดเจนกว่าคือการได้รับอนุญาตจาก BOI ตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมการลงทุนฯ มาตรา 27 ซึ่งต้องจำหน่ายที่ดินภายใน 1 ปีหากเลิกหรือโอนกิจการ

ข้อผิดพลาดที่นักลงทุนต่างชาติพบบ่อย

  • จดทะเบียนก่อน แล้วค่อยถามว่าธุรกิจต้องขออนุญาตหรือไม่
  • เชื่อว่าการให้คนไทยถือหุ้น 51% ทำให้ทุกอย่างถูกกฎหมาย ทั้งที่ศาลดูเงินลงทุนจริง
  • ใช้คำอธิบายวัตถุประสงค์ที่กว้างหรือคลุมเครือจนไม่สะท้อนกิจกรรมจริง
  • คิดว่าได้ BOI แล้วทำกิจกรรมอะไรก็ได้
  • ละเลยหน้าที่หลังจดทะเบียน เช่น VAT การยื่นงบการเงิน และใบอนุญาตทำงานของกรรมการต่างชาติ

คำถามที่พบบ่อย

ตั้งบริษัทในไทยต้องมีผู้ถือหุ้นกี่คน ผู้เริ่มก่อการตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปตาม ป.พ.พ. มาตรา 1097 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 7 กุมภาพันธ์ 2566

ชาวต่างชาติต้องมีหุ้นส่วนคนไทยเสมอหรือไม่ ไม่เสมอไป ขึ้นอยู่กับว่าธุรกิจอยู่ในบัญชีใดและมีช่องทางยกเว้นหรือไม่ ธุรกิจบัญชีสองต้องมีคนไทยถือหุ้นอย่างน้อยร้อยละ 40 ตามมาตรา 15

ได้ BOI แล้วยังต้องขอ FBL หรือไม่ สำหรับกิจกรรมที่ได้รับส่งเสริม โดยหลักให้แจ้งขอหนังสือรับรองตามมาตรา 12 แทน แต่กิจกรรมนอกบัตรส่งเสริมที่อยู่ในบัญชีอาจต้องขอ FBL

ชาวต่างชาติเป็นกรรมการบริษัทได้หรือไม่ ได้ แต่การทำงานในไทยต้องเป็นไปตามกฎหมายคนเข้าเมืองและกฎหมายการทำงานของคนต่างด้าว และตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2569 การแต่งตั้งกรรมการต่างชาติในบริษัทไทยอาจต้องมีเอกสารแสดงการลงทุนเพิ่มเติม

ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำเท่าไร กฎหมายบริษัทไม่ได้กำหนดตัวเลขเดียวกันทุกกรณี แต่หากบริษัทเป็นคนต่างด้าว ทุนขั้นต่ำต้องไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท และไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทสำหรับธุรกิจที่ต้องขออนุญาต (มาตรา 14)

ต้องจด VAT ทันทีหรือไม่ โดยทั่วไปต้องจดภายใน 30 วันนับแต่รายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี หรือจดก่อนเริ่มกิจการในบางกรณี

สรุป

กุญแจของการจดทะเบียนบริษัทสำหรับชาวต่างชาติคือการตอบ 3 คำถามให้ได้ก่อนยื่นเอกสาร ได้แก่ บริษัทเป็นคนต่างด้าวหรือไม่ ธุรกิจอยู่ในบัญชีใด และมีช่องทางยกเว้นใดบ้าง เมื่อรัฐเข้มงวดการตรวจนอมินีมากขึ้นในปี 2569 โครงสร้างที่โปร่งใสตั้งแต่ต้นคือวิธีป้องกันความเสี่ยงที่คุ้มค่าที่สุด

ปรึกษาทนายความเรื่องจดทะเบียนบริษัทและโครงสร้างการลงทุนของชาวต่างชาติ

หากคุณกำลังวางแผนตั้งบริษัทในประเทศไทย หรือไม่แน่ใจว่าธุรกิจของคุณอยู่ในบัญชีที่ต้องขออนุญาต การวิเคราะห์ก่อนจดทะเบียนช่วยลดความเสี่ยงที่ต้องแก้ไขโครงสร้างภายหลัง และลดโอกาสที่โครงสร้างจะถูกมองว่าเป็นนอมินี

สำนักกฎหมายภัทร (Pattara Law Firm) ให้คำปรึกษาด้านโครงสร้างการลงทุน การจดทะเบียนบริษัท การยื่นขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว การเตรียมคำขอส่งเสริมการลงทุน และการร่างข้อตกลงระหว่างผู้ถือหุ้น โดยพิจารณาจากข้อเท็จจริงของแต่ละโครงการ

เราแนะนำให้ปรึกษาตั้งแต่ระยะวางแผน ก่อนโอนเงินลงทุนหรือลงนามเอกสารใด ๆ

  • โทรศัพท์: 099 249 5989
  • LINE Official: @patt
  • WhatsApp: +66 99 249 5989
  • อีเมล: info@thailandlawyer.com

ต้องการคำตอบรวดเร็ว?

ท่านสามารถกดติดต่อผ่าน LINE หรือ WhatsApp ด้านล่างนี้ได้ทันที

ปรึกษาทาง LINE ติดต่อผ่าน WhatsApp
About the Author

ภัทรพงษ์พันธ์ สิงห์คำหาญ ทนายความและผู้จัดการ สำนักกฎหมายภัทร แอนด์ พาร์ทเนอร์ส มีประสบการณ์ด้านกฎหมายกว่า 25 ปี เชี่ยวชาญกฎหมายธุรกิจ การดำเนินคดีในศาลทั้งคดีแพ่ง คดีอาญาและการระงับข้อพิพาท รวมถึงกฎหมายระหว่างประเทศ

สำเร็จการศึกษานิติศาสตรมหาบัณฑิต เนติบัณฑิตไทย และเป็นทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร (Notarial Services Attorney) เคยดำรงตำแหน่งคณบดีคณะนิติศาสตร์และผู้บริหารฝ่ายกฎหมายในองค์กรธุรกิจชั้นนำ

ติดต่อ: 099 249 5989 | LINE: @patt
WhatsApp: +66 99 249 5989
Email: info@thailandlawyer.com

ปรึกษาทนายผ่าน LINE ปรึกษาทนายผ่าน WhatsApp